راهنامههاي چيني
يگانه متن چيني كه اطلاعات دقيقي دربارهٴ راههاي بازرگانان چيني در جهت تا - چئين1 (شرق رومي) ميداده، در وئي لوئه2 متعلق به اواسط سدهٴ سوم بوده است. اين اثر مفقود شده، ولي قطعهاي كه مورد توجه ماست در 429 به آخر فصل 30 سان كو چيه3 ضميمه شده (كه در اين باره يادداشت مرا راجع به چئين شو در فصل بعدي ببينيد).
ح. طب هلنيستي، رومي، هندي، چيني و يهودي
كاسيوس استاد طب
كاسيوس استاد طب4 احتمالاً در آغاز سدهٴ سوم برآمد. پزشك غيرمعروف يوناني و مؤلف مجموعهاي از 84 مسئلهٴ طبي و فيزيكي بسيار شبيه به رسالات منسوب به اسكندر آفروديسي و آدامانتيوس5 (نك نيمهٴ اول سدهٴ چهارم). ديدگاه كاسيوس گاهي شبيه مكتب پنوماتيك است، و زماني مانند مكتب اصولي.6
سرنوس سامونيكوس
كوينتوس سرنوس سامونيكوس7 در آغاز سدهٴ سوم در روم برآمد و در 212 به فرمان كاراكالا كشته شد. مؤلف رسالهٴ طبي منظومي در 1115 شعر شش وتدي، به عنوان در باب تعاليم طبي شفابخش8، كه بيشتر مجموعهاي از نسخههاي عاميانه براي بيماريهاي مختلف از سر تا قدم است. راجع به تاريخ طبيعي، طب و خرافات، اين منظومه حاوي اطلاعات زيادي است، كه اغلب از نويسندگان پيشين مأخوذ است.
راجع به رساله در باب ژيمناستيك تأليف فيلوستراتوس يادداشت مرا دربارهٴ او در فقرهٴ ج ببينيد. لازم است به يادداشت خويش راجع به فرونتينوس و مارتياليس در فقرهٴ و نيز اشارهاي بكنم.
راجع به آثار طبي هندي كه ممكن است در اين دوره تأليف شده باشد، يادداشت مرا دربارهٴ ناگارجونا در فقرهٴ ب ببينيد.